Het Sint-Lukasarchief VZW beschikt sedert december 2002, over een vlakbedscanner van het merk ProServ, type BookScanner 3TriAS, op bestelling vervaardigd door de ateliers van ProServ Datentechnik te Karben (Frankfurt, Duitsland). Het scanformaat is maximaal Din A0 of 92 cm x 130 cm en kan bestanden met een extreme hoge resolutie afleveren: tot 2,5 GB ofwel ± 23000 x 35000 pixels (92 x 130 cm bij 650 dpi). Grotere formaten dan A0 kunnen in verschillende delen worden gescand en kunnen door de computer terug bij elkaar worden gemonteerd.

Dit type van scanner was noodzakelijk voor de digitalisering van het archiefmateriaal van het Sint-Lukasarchief: een hoge resolutie is vereist om achteraf kleine details uit de scan te kunnen selecteren.

Het systeem “vlakbed” met vaste glasplaat is vereist om de vaak kwetsbare documenten in de veiligste omstandigheden te kunnen behandelen. De enige scanners die in België beschikbaar waren in dit scanformaat zijn doorloopscanners waardoor kwetsbare grote documenten gemakkelijk kunnen gekreukt en zelfs gescheurd kunnen worden.

Dezelfde scanner heeft bovendien een speciale voorziening om oude boeken en platenalbums te scannen, zonder het schadelijk openvouwen en aandrukken in de houder.

Aangezien de meeste architectuurarchieven, bewaard in het Sint-Lukasarchief uniek materiaal bevatten en om alle risico’s van vervoer, beschadiging en/of verlies uit te sluiten wordt de volledige digitalisering door de diensten van het Sint-Lukasarchief uitgevoerd en door een speciaal daartoe opgeleid personeelslid.

De hoge aankoopprijs van de scanner en de gespecialiseerde bediening hebben tot gevolg dat de scankosten dienen in rekening gebracht te worden zowel voor derden, als voor gesubsidieerde projecten en voor de ontsluiting naar onderzoekers.

Een gestructureerde databank

1.- Ter voorbereiding van een zo volledig mogelijke oeuvre-catalogus van een architect
2.- Om het voor uitgebreider wetenschappelijk onderzoek toegankelijk maken van alle documenten van en over de architect die beschikbaar zijn in het Sint-Lukasarchief Brussel;
3.- Voor het ondernemen van eventueel dwingende reddingsoperaties van het bouwkundig erfgoed met betrekking tot een bepaalde architect ,
wordt deze verzameling documenten geregistreerd in een databank met vermelding van zo veel mogelijk gegevens, bruikbaar zowel voor de studie van het document als voor de archivering ervan.

De databank is geconcipieerd op basis van de algemene normen inzake ordening en beschrijving conform de regels van de International Standard Archival Description – ISAD(G).
Er wordt eveneens rekening gehouden met de informatie verspreid via het ‘Centrum Vlaamse architectuurarchieven’ (CVAa).
De jarenlange ervaring van het Sint-Lukasarchief op gebied van ‘architectuurarchieven’ biedt uiteraard de nodige waarborg voor het niveau van het professioneel vereiste studiewerk (wetenschappelijke en technische onderbouw).

Deze databank-werkwijze – samen met het digitaliseren van de stukken – geeft de mogelijkheid om elk stuk (tekening, foto, makette, handschrift, publicatie, ...) in zo gunstig mogelijke omstandigheden te conserveren en deze voor wetenschappelijk onderzoek ter beschikking te stellen.
De oorspronkelijke documenten worden slechts in uitzonderlijke omstandigheden ‘gemanipuleerd’, terwijl de uitstekende digitale scans (print of DVD) een vlotte en onschadelijke consultatie mogelijk maken. Het is bovendien mogelijk om via diverse zoeksystemen (o.a. trefwoorden-thesaurus) bvb. een chronologisch overzicht van de verzameling samen te stellen, of het zoeken naar bvb. ‘wedstrijden’ of ‘opdrachtgevers’ te vergemakkelijken, enz.

Databank - FileMaker-programma

Voor het archiveren – naast de noodzakelijke inhoudsbeschrijvingen – van de digitale beeldbestanden (scanning en digitale fotografie) werd door een gespecialiseerde firma voor het Sint-Lukasarchief vzw een database ontwikkeld. Momenteel zijn hierin meer dan 24.000 afzonderlijke gebouwen en een aantal architectuurarchieven (van ontwerpers, architecten, ingenieurs, kunstenaars, aannemers,…) opgenomen, telkens met een uitgebreide verzameling aan gegevens.

Voor de databank werd gekozen voor de software ‘FileMaker’. De keuze hiervoor werd ingegeven door de noodzaak om de oudere bestaande databank op het HS400-systeem om te zetten naar het Macintosh-platform. Voordeel was hier dat deze software zonder aanpassingen ook volledig compatibel is met het Windows-platform. Bovendien geeft het de mogelijkheid om de databank na afzienbare tijd te publiceren op internet.

Gebruiksvriendelijkheid:
FileMaker biedt een zeer gebruiksvriendelijke manier van werken. Zo kan de databank gemakkelijk in eigen beheer onderhouden en uitgebreid worden met een minimale opleiding.

De databank is zo opgevat dat niet enkel de basisgegevens onder vorm van een klassieke fiche kunnen opgeroepen worden, maar er kunnen de meest uiteenlopende relaties tussen de verschillende onderdelen van de databank gelegd worden die ongekende mogelijkheden bieden aan de onderzoeker.

De bedoeling is dan ook uiteindelijk dat de databank toegankelijk wordt gemaakt voor bezoekers/onderzoekers via het intern computernetwerk. Daartoe werden reeds de eerste stappen gezet. De onderzoekers kunnen dus vandaag niet rechtstreeks toegelaten worden tot de databank, maar worden in deze overgangsfase bijgestaan door een personeelslid.
Mits inbouw van de nodige beveiligingssystemen kan gedacht worden om de gegevens beschikbaar te maken via internet voor elke geïnteresseerde, doch onder strikte voorwaarden.

 

Ontsluiting van architectenarchieven

 

Tijdens het werkingsjaar 2008 werden volgende verzamelingen gedigitaliseerd en onsloten voor onderzoekers: 

(pg 4)

 

In 2009 worden de architectenarchieven ontsloten van: